Geçerlilik ve Süre Kontrolü — Döviz Alım Belgesi (DAB)
Kontrolün konusu
Döviz Alım Belgesi, yabancı gerçek kişilerin kapsama giren taşınmaz edinimlerinde güncel TKGM sürecinde kullanılan işlem belgesidir. TKGM duyurusuna göre yabancı para banka aracılığıyla Merkez Bankası çerçevesinde satılır ve DAB tapu işleminde kullanılır. Bu nedenle geçerlilik kontrolü “PDF yeni mi?” sorusu değildir. Belgenin doğru alıcıya ve işleme ait olup olmadığını, temel verilerin doğru olup olmadığını, gereken resmi kanaldan ulaşıp ulaşmadığını ve kullanıldığı anda ödeme/başvuru gerçekleriyle hâlâ eşleşip eşleşmediğini inceler.
Önce uygulanabilirliği belirleyin
DAB geçerliliğini tartışmadan alıcının statüsü, edinim türü, başvuru tarihi ve kontrol edilen güncel resmi talimat kaydedilir. Başka dosyanın varsayımı kopyalanmaz. İlgili yabancı gerçek kişi alımlarındaki uygulama 24 Ocak 2022’den itibaren yürürlüğe girmiş, önceki bazı ödemeler için özel yaklaşım düzenlenmiştir. Geçmişe ilişkin istisna, aracı hafızasıyla değil resmi kural ve ödeme tarihi kanıtıyla desteklenmelidir.
Belge kimliğini eşleştirin
Alıcının adı/kimliği, bozdurulan döviz, TL karşılığı, banka, tarih ve işlem referansı tapu ve ödeme dosyasıyla karşılaştırılır. Belgenin aynı kişiye değil bu somut edinime bağlandığı görülmelidir. Banka düzeltilmiş DAB düzenlediyse iki sürüm de saklanır ve hangisinin geçerli olduğu belirtilir. İsim, tutar veya referans farkı başvuru ya da ödeme öncesinde çözülür.
Teslim kanalını kontrol edin
TKGM ilgili süreçte DAB belgelerinin KEP üzerinden alınmasına ilişkin talimat yayımlamıştır. Bu nedenle dosya, yalnız alıcının gönderdiği ekran görüntüsünü değil, tapu müdürlüğünün belgeyi nasıl aldığı veya doğruladığı bilgisini de içermelidir. İç kopya inceleme için yararlıdır fakat resmi teslim değildir. Uygulanan prosedür banka kaynaklı/KEP iletimi istiyorsa bu olay ayrıca teyit edilir.
DAB ile ödeme kanıtını ayırın
DAB usulde tanımlanan döviz bozdurma olayını kanıtlar; alıcının satış bedelini satıcıya ödediğinin kanıtı değildir. TKGM duyurusu vatandaşlık amacı bulunan edinimlerde DAB’ye ek olarak alıcıdan satıcıya banka ödeme dekontunu ayrıca arar. İki kanıt ayrı tutulur. Kusursuz DAB satıcının parayı aldığını ispatlamaz; banka dekontu da zorunlu DAB’nin yerine geçmez.
Uydurma son kullanma tarihi yaratmayın
Güncel resmi düzenleme somut olay için açıkça söylemiyorsa “DAB X gün sonra geçersizdir” şeklinde evrensel süre uydurulmaz. Süre kontrolü gerçek akışı izler: döviz satışı, belge düzenleme, resmi iletim, başvuru, harç/değer işlemi ve tescil. Kapanış tarihinden geriye doğru iç son tarihler konur ve banka hatası düzeltmeye zaman bırakılır. İşlem değişirse sadece belgenin yaşına bakmak yerine yeniden doğrulama yapılır.
Önemli değişiklikte yeniden açın
Alıcı, işlem tutarı, edinim yapısı, kimlik bilgisi veya ödeme düzeni değişirse mevcut DAB’nin dosyayla ilişkisi bozulabilir. Olay kaydedilir ve banka/güncel TKGM prosedürü üzerinden yeniden kontrol edilir. Belge elle düzeltilmez. Banka yeni belge düzenlerse eski-yeni sürüm zinciri korunur ve resmi kanala geçerli sürümün ulaştığı doğrulanır.
Karar kaydı
Kontrol ancak kuralın uygulanabilirliği belirlendiğinde, DAB alıcı ve işlemle eşleştiğinde, tutar/banka bilgileri uzlaştığında, resmi teslim gereği karşılandığında ve işlem amacının gerektirdiği ek kanıt ayrı olarak tamamlandığında kapanır. Kontrol edilen kaynak, tarih, sorumlu ve sonraki prosedür son tarihi yazılır. Eksik varsa durum açık kalır ve bağlı tapu/ödeme adımı hazır sayılmaz.
Süre kontrolünü işlem takvimine bağlayın
Döviz Alım Belgesi için “geçerli/geçersiz” şeklinde soyut bir süre etiketi kullanmayın. Belgenin düzenlenme tarihini, banka işlemini, alıcı ve taşınmaz işlemiyle bağını ve tapu başvurusunun hangi aşamasında kullanılacağını aynı zaman çizelgesinde gösterin. Tapu müdürlüğü veya banka güncel işlem için ek belge ya da yeniden düzenleme isterse eski dosyaya güvenerek devam etmeyin. Özellikle satış bedeli, alıcı kimliği veya işlem yapısı değiştiğinde önceki DAB’ın yeni işleme gerçekten bağlı olup olmadığını yeniden teyit edin. Tarih kontrolünün amacı bir belgeye yapay son kullanma tarihi üretmek değil, belgenin güncel tapu işlemi bakımından kabul edilebilir ve doğru işleme ait olduğunu kanıtlamaktır.