Denetim İzi Yeniden Kurulması — Miras Mülkiyeti Kayıtları
Miras kalan taşınmaz dosyası satış günü başlamaz ve güncel bir mirasçılık belgesi tek başına yeterli değildir. Denetim izi ölüm olayından başlayarak mirasçıların ve payların belirlenmesini, tapu intikalini, veraset ve intikal vergisi işlemlerini ve daha sonraki taksim, pay devri, vekâlet veya satışları zaman sırasına koymalıdır. Amaç soyut bir miras hukuku görüşü vermek değil, bağımsız inceleyenin kim ne zaman hak sahibiydi, bunu hangi belge ispatladı ve sonraki tasarruf hangi noktada mümkün hâle geldi sorularını cevaplayabileceği bir dosya kurmaktır.
Ölüm ve kimlikten başlayın
Ölüm tarihini ve murisin kimliğini kaydedip tapudaki malik bilgisiyle bağlayın. İsim, kimlik numarası, vatandaşlık veya yabancı belgelerdeki yazım farklılığı çözülene kadar ayrı bir istisna olarak görünmelidir. Ölümü kanıtlayan belgeyi ve tapuda yazılı kişinin tereke sahibiyle aynı kişi olduğunu bağlayan belgeleri saklayın. Aile bireylerinin kişiyi tanıyor olması resmî kimlik bağlantısının yerine geçmez.
Mirasçıları ve payları ispatlayın
GİB, mirasçıları ve paylarını gösteren mirasçılık belgesinin yani veraset ilamının sulh hukuk mahkemesi veya noterden alınabildiğini açıklar. Belgenin düzenlenme tarihini ve merciini zaman çizelgesine ekleyin; düzeltme veya daha sonraki belge varsa önceki sürümü koruyun. Vasiyetname, miras sözleşmesi veya mahkeme kararı payları etkiliyorsa yalnız ek dosya olarak bırakmayın, hangi sonucu değiştirdiğini açıkça bağlayın. Mirasçılık belgesinin varlığı tapu intikalinin tamamlandığını tek başına göstermez.
Her tapu geçişini ayrı kaydedin
TKGM kaydındaki her intikal için taşınmaz, bağımsız bölüm veya parsel, tescil edilen mirasçılar, payları, tescil tarihi ve devam eden kısıtlamaları yazın. Taşınmaz önce birkaç mirasçı adına intikal edip sonra bir mirasçı diğer payları aldıysa iki olayı ayrı gösterin. Satış vekil aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamenin tarihi ve kapsamı satıştan önce zaman çizelgesinde yer almalıdır. Mirasçı olmak diğer mirasçıların paylarını satma yetkisi vermez.
Vergi ve mülkiyet yolunu ayırın
Miras intikalleri Veraset ve İntikal Vergisi çerçevesindedir. GİB, miras yoluyla intikallerde toplam değer istisna haddinin altında olsa bile beyanname verilmesinin zorunlu olduğunu ve mirasçılık belgesinin ilgili belgelerden biri olduğunu belirtir. Beyan tarihi, referansı ve sonraki tasarrufu etkileyen ödeme veya vergi durumu belgelerini saklayın. Vergi beyannamesini tapu tescilinin kanıtı, tapu tescilini de tüm vergi yükümlülüklerinin kapandığının kanıtı saymayın. Her yolun yetkili kaynağı ve işlevi ayrıdır.
Yabancı belgeler
Ölüm yurt dışında olmuş veya miras belgesi yabancı makamca düzenlenmişse orijinal belgeyi, uygulanıyorsa apostil veya tasdik zincirini, onaylı tercümeyi ve belgeyi Türk işleminde kabul eden merciyi kaydedin. Orijinal ile tercüme birlikte saklanmalıdır. Sonradan düzeltilen tercüme yeni sürüm olarak tutulmalı ve düzeltme nedeni yazılmalıdır; mirasçının adındaki veya belge numarasındaki küçük bir fark bile kayıtların bağını bozabilir.
Sonraki satış öncesi karar izi
Miras kalan taşınmaz satılmadan önce dosya güncel maliklerin kim olduğunu, paylarını, gerekli herkesin imzalayıp imzalamayacağını veya geçerli biçimde temsil edilip edilmediğini, tasarrufu etkileyen kısıt ya da dava bulunup bulunmadığını ve açık vergi veya belge şartı olup olmadığını göstermelidir. Eksik belge nedeniyle satış durduysa o karar ve daha sonra nasıl kapandığı da korunmalıdır.
SSS
Mirasçılık belgesi tapuyu otomatik geçirir mi?
Hayır. Mirasçı ve payları gösterir; tapu intikali ayrı bir tescil olayıdır.
Bir mirasçı herkes adına imza atabilir mi?
Yalnız kendi payı için veya diğer maliklerin paylarını kapsayan geçerli temsil yetkisi varsa ilgili kapsamda.
Düzeltilen eski mirasçılık belgesi silinir mi?
Hayır. Yerine geçen sürüm ve düzeltme nedeni belirtilerek tarihsel kayıt olarak korunur.
Resmî kaynaklar
- GİB — Veraset ve İntikal Vergisi: https://www.gib.gov.tr/vergi-konulari/1_bireysel/12_veraset_ve_intikal_vergisi/12
- GİB — Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/440
- TKGM — Tapu İşlemleri: https://www.tkgm.gov.tr/tapu-db/tapu-islemleri