Türkiye'de DASK Zorunlu Deprem Sigortası
DASK tarafından yürütülen Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS), kanuni kapsamda bulunan bina ve bağımsız bölümler için deprem kaynaklı belirli maddi zararları güvence altına alan zorunlu sigortadır. Depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlarla deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının doğrudan maddi zararları poliçe şartları ve limitleri içinde karşılanır. ZDS bir sigorta sözleşmesidir; binanın depreme dayanıklı olduğunu, bütün yapı mevzuatına uyduğunu veya taşıyıcı sisteminde kusur bulunmadığını gösteren teknik sertifika değildir.
Hangi yapılar zorunlu sistemin kapsamındadır?
Afet Sigortaları Kanunu ve DASK açıklamaları; özel mülkiyete tabi tapulu taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binaları, Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümleri ve şartları taşıyan konut binalarındaki bazı ticarethane/büro birimlerini zorunlu kapsam içinde sayar. DASK ayrıca kat irtifakı tesis edilmiş bazı binalar ve belirli geçiş niteliğindeki tapu durumları için de şartlar çerçevesinde poliçe düzenlenebildiğini açıklar. Kamu hizmet binaları, bazı köy yerleşim yapıları, tamamı ticari/sınai kullanılan binalar ve mevzuatta belirtilen güvensiz ya da oturulamaz yapılar ise kapsam dışında olabilir. Bu nedenle ilan açıklamasına göre değil, güncel DASK kriterlerine göre kontrol yapılmalıdır.
Zorunlu poliçede hangi yapı bölümleri teminat altındadır?
DASK; temeller, ana duvarlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, bahçe ve istinat duvarları, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, çatılar, bacalar ve benzer tamamlayıcı yapı bölümlerini kapsam içinde sayar. Teminat, belirtilen deprem bağlantılı nedenlerden doğan doğrudan maddi zararlar için sigorta bedeli ve limitler dahilindedir. Sigorta bedeli yeniden yapım maliyeti yaklaşımındaki tarife parametrelerine dayanır; arsa dahil piyasa satış değeri değildir. Dolayısıyla DASK bedeli ile ilan fiyatını doğrudan karşılaştırıp birinin hatalı olduğu sonucuna varılmamalıdır.
Teminat dışında kalan başlıca zararlar
DASK genel şartları; enkaz kaldırma, kâr kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti, alternatif konut/işyeri masrafları, mali sorumluluk ve benzeri dolaylı zararlar, taşınır eşya ve içerik, bedeni zarar ve ölüm, manevi tazminat, tanımlı deprem bağlantılı olaylar dışında kalan hasarlar ve depremden bağımsız biçimde binanın kendi kusuru nedeniyle zamanla oluşan zararları zorunlu kapsam dışında bırakır. Eşya, sorumluluk, kira kaybı veya daha geniş riskler için ihtiyari konut/işyeri poliçeleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Muafiyet ve sigorta bedeli
Genel şartlara göre her hasarda sigorta bedelinin %2'si oranında tenzili muafiyet uygulanır ve DASK bu tutarı aşan kısım için şartlar çerçevesinde sorumludur. Tarife, metrekare bedelleri ve azami teminat sistemi zaman içinde güncellenebilir. Bu yüzden eski bir makaledeki azami tutarı kullanmak yerine güncel poliçe ve tarife kontrol edilmelidir. Yanlış brüt alan veya yapı tarzı bildirimi prim ve tazminat üzerinde etkili olabileceğinden poliçe verileri gerçek taşınmazı yansıtmalıdır.
Poliçeyi tam olarak satın alınan bağımsız bölümle eşleştirin
Adres ve adres kodunu, sigortalı/hak sahibi bilgisini, yapı tarzını, inşa yılını, kat sayısını, brüt alanı ve poliçedeki diğer taşınmaz bilgilerini kontrol edin. DASK kendi bilgilendirmesinde de adres ve iletişim bilgilerinin doğrulanmasını özellikle ister. Satın alma aşamasında poliçenin doğru bağımsız bölüme ait ve gerekli tarihte yürürlükte olduğundan emin olun. Aynı binadaki başka dairenin geçerli poliçesi satın alınan bölüm için kanıt değildir.
Yenileme ve mülkiyet işlemleri
ZDS belirli süreli poliçedir ve DASK zorunlu kapsamdaki meskenler için yıllık yenileme gerektiğini açıklar. Malik yenileme tarihini takvime almalı, adres/alan/yapı bilgisi değiştiğinde yetkili sigorta kanalı üzerinden güncellemelidir. Tapu ve bazı abonelik işlemlerinde DASK durumu pratik bir gereklilik oluşturabildiğinden poliçeyi tapu randevusu günü çözmeye çalışmak gereksiz gecikme yaratabilir.
DASK yapısal güvenlik raporu değildir
Sigorta finansal riski devreder; beton dayanımı, donatı, temel, zemin veya taşıyıcı sistemi etkileyen izinsiz değişiklikleri test etmez. AFAD da deprem tehlikesi ile belirli binanın riskini birbirinden ayırır. Yapısal endişe varsa resmi bina kayıtları ve gerektiğinde yetkin mühendislik incelemesi ayrıca yapılmalıdır. DASK ve teknik due diligence birbirinin yerine değil birbirini tamamlayacak şekilde kullanılmalıdır.
Eksiksiz sigorta dosyası tutun
Güncel poliçe, yenilemeler, prim makbuzları, poliçe düzenlenirken kullanılan taşınmaz bilgileri ve varsa hasar yazışmalarını saklayın. Hata varsa sigortacı veya yetkili kanal üzerinden resmen düzeltin. Amaç, “DASK var” demekten daha somut bir cevap verebilmektir: hangi bina menfaati, hangi tehlikeler için, hangi limite kadar, hangi muafiyet ve istisnalarla ve hangi tarihler arasında sigortalıdır?