Yapı Ruhsatı belirli proje, parsel, kapsam ve tarihe bağlıdır. Bu nedenle alıcı için “ruhsat var” denmesi yeterli değildir. Ruhsat hedef taşınmaza ait olmalı, ilgili yapım veya tadilatı kapsamalı ve daha sonraki revizyon, yenileme, tamamlama ve iskân belgeleriyle birlikte okunmalıdır. Geçerlilik kontrolü, eski veya yerine yeni belge geçmiş ruhsatın binanın bugünkü hukuki durumunu kanıtlıyormuş gibi kullanılmasını önlemek için tarihleri ve sonraki resmî işlemleri izlemektir.
Ruhsatı tam tanımlayın
Yetkili belediye/kurum, ruhsat numarası, düzenleme tarihi, parsel kimliği, blok ve iş kapsamını kaydedin. Bunları güncel TKGM kadastro bilgisi ve satın alınan birimle karşılaştırın. Satıcı ekleri veya proje referansı görünmeyen fotokopi veriyorsa ruhsatın neyi onayladığını gösterecek resmî bilgi alın. Aynı parselde başka blok veya eski etap için düzenlenmiş ruhsat hedef birime kendiliğinden uygulanmaz.
Tadilat ve revizyon zincirini izleyin
Tadilat ruhsatı, yenileme belgesi veya revize onaylı proje bulunabilir. İlk ruhsatı dosyanın tamamı saymak yerine kronoloji oluşturun. Kat sayısı, kullanım, ortak alan, cephe, taşıyıcı sistem veya bağımsız bölüm düzenini etkileyen değişiklikleri belirleyin. Fiziksel yapı incelenen projeden önemli ölçüde farklıysa belediye veya yetkin uzmana başvurun. İşlem dosyası bugünkü binayı hangi ruhsat ve proje sürümünün temsil ettiğini açıkça göstermelidir.
Ruhsat ile iskânı ayırın
Yapı Ruhsatı inşaata izin verir; Yapı Kullanma İzin Belgesi tamamlanan yapının kullanımına ilişkindir. Biri diğerinin yerine geçmez. Tarihî ruhsat bulunurken tamamlama, izinsiz tadilat veya kullanım hakkında soru kalabilir. Yeni veya yeni tamamlanmış taşınmazlarda uygulanıyorsa EKB ve iskân belgelerini de çapraz kontrol edin. Alıcı, incelemenin inşaat yetkisini mi, kullanım iznini mi yoksa her ikisini mi değerlendirdiğini bilmelidir.
Süreleri ödemeye bağlayın
Satın alma ruhsat düzeltmesine veya revize onaya bağlıysa büyük ödemeyi resmî belgenin teslimine bağlayın. Yetkili kurumu, beklenen belgeyi, hedef tarihi ve gecikme sonucunu yazın. Geliştiricinin “revizyon süreçte” demesi düzenlenmiş onayla aynı değildir. İnşaat sürüyorsa her önemli ödeme aşamasına yakın güncel durum alın.
Kapanış öncesi yenileme
Devirden önce önceki kontrolden sonra yeni belediye bildirimi, revizyon, iptal, yaptırım işlemi veya proje değişikliği çıkmadığını doğrulayın. Son kontrolün tarihini ve kaynağını saklayın. Ruhsat kimlikleri parsel veya binayla eşleşmiyorsa, önemli fiziksel değişikliğin açık onayı yoksa veya işlem henüz çıkmamış gelecekteki ruhsata bağlıysa durun. Sağlam dosya tüm ruhsat tarihçesini ve alıcının dayandığı resmî kanıtı gösterir.
Ruhsat durumunu tarihe bağlı kanıt olarak ele alın
Yapı ruhsatı tadil edilebilir, yenilenebilir, başka bir ruhsatla değiştirilebilir veya sonraki imalatlardan etkilenebilir. Ruhsat numarasını, düzenleyen idareyi, önemli tarihleri ve belgeyi taşınmazla eşleştirmek için kullanılan kimlik bilgilerini kaydedin. Dosyada tadilat ruhsatı varsa bunun asıl ruhsata ek mi olduğu, yoksa onaylı işin bir bölümünü değiştirip değiştirmediği anlaşılmalıdır. Mevcut bina ile bağlantısı kurulamayan fotokopiye dayanmayın. Teknik inceleme ile kapanış arasında uzun süre varsa risk düzeyine göre güncel belediye kontrolü yapın.
Süre kontrolü ruhsat geçerliliğini yapının tamamlanması veya kullanım izninden de ayırmalıdır. Geçerli ruhsat, binanın onaylı projeye uygun tamamlandığını tek başına kanıtlamaz; bir sürenin bitmiş olması da yapılmış işlerin hukuki durumunu otomatik açıklamaz. Bu sorular ilgili belediye kaydı ve gerektiğinde teknik/hukuki inceleme ister. İşlem dosyası ruhsat kanıtının neyi ispatladığını ve neyi ispatlamadığını açıkça yazmalıdır; tarih etiketi maddi uygunluk analizinin yerine geçmemelidir.
Ruhsatı onaylı ekleriyle birlikte güncel kabul edin
Yapı ruhsatının yalnız numarasını ve tarihini görmek yeterli değildir. Ruhsatın ilgili ada-parsel, proje, yapı sınıfı ve onaylı eklerle aynı yapıya ait olduğunu kontrol edin; daha sonra tadilat ruhsatı veya proje değişikliği düzenlenmişse eski belgeyi tek başına güncel durum olarak kullanmayın. Ruhsat düzenleme görevi kural olarak ilgili belediye veya yetkili idarededir, bu nedenle geliştiricinin dosyasındaki fotokopiyi mümkün olduğunda resmî kayıtla karşılaştırın. Kapanış uzamışsa son kontrolü yenileyin ve sözleşmede anlatılan bina ile ruhsat dosyasının aynı blok ve kullanım kararına işaret ettiğini belgeleyin. Birden fazla ruhsat varsa her birinin önceki belgeyi nasıl etkilediğini kronolojik olarak açıklayın.