Karşı Taraf Teyidi — Taşınmaz Değerleme Raporu
Karşı taraf teyidi satıcıya “rapor doğru mu?” diye sorup olumlu cevabı dosyaya koymak değildir. Amaç, herkesin aynı rapor, aynı kayıtlı taşınmaz ve aynı işlemden söz ettiğini kesinleştirmek; satıcı veya alıcıdan gelen bilgileri resmî değerleme kanıtının yerine değil, onunla uzlaştırılması gereken veri olarak tutmaktır. Yabancı alıcı işlemlerinde bu ayrım önemlidir; çünkü TKGM değerleme raporunun hangi işlemlerde aranacağını belirler ve kapsam zaman içinde değiştirilmiştir. Güncel duyuruda rapor talebinin, yabancı gerçek kişinin alıcı olduğu ve işlem listesinde yer alan işlemlere odaklandığı belirtilmektedir.
Rapor kimliğini kesinleştirin
Rapor numarası veya referansı, düzenleme tarihi, değerleme kuruluşu/kanalı ve raporun amacı kaydedilmelidir. Raporu veren taraftan gönderilen nüshanın taslak, ekran görüntüsü veya seçilmiş sayfalar değil, tam ve nihai nüsha olduğunu teyit edin. Eksik ekler varsa satıcının “eksper böyle demişti” açıklaması boşluğu kapatmaz. Doğru belge sağlanana kadar konu açık istisna olarak kalır.
Taşınmazı kelime kelime eşleştirin
İl, ilçe, mahalle, ada/parsel, blok, bağımsız bölüm numarası, kat, alan ve hukuki nitelik tapu ve işlem belgeleriyle karşılaştırılmalıdır. Satıcıdan numara, alan veya adres farkını özellikle açıklaması ve farkı bağlayan belgeyi sunması istenir. Rapor başka bağımsız bölümü veya eski proje numaralandırmasını gösteriyorsa “aynı daire” beyanı yeterli değildir. Karşı taraf teyidi farkı ortaya çıkarır; farkı kapatan şey nesnel kanıttır.
Ticari fiyatı ve tarihini teyit edin
Mutabık satış bedeli, para birimi, ödeme yapısı ve fiyatın kesinleştiği tarih kaydedilir. Rapordaki değerlerle karşılaştırılır fakat her fark hata sayılmaz. Değerleme belirli amaç için mesleki görüştür; pazarlık fiyatının veya gelecekteki satış fiyatının aynı olacağını garanti etmez. Rapor tarihinden sonra fiyat değişmişse ne zaman ve neden değiştiği yazılı teyit edilmeli ve bu değişikliğin mevcut prosedürde rapora dayanmayı etkileyip etkilemediği değerlendirilmelidir.
Taraf beyanını kaynak gerçeğinden ayırın
Satıcı tadilat, kiracı, otopark, depo veya değer üzerinde etkili olduğunu düşündüğü bir özellikten söz edebilir. Bunları doğrulanması gereken iddia olarak kaydedin. İlgili hak veya eklenti ispatlanmadan otoparkı değerlenen mülkiyetin parçası kabul etmeyin. Alıcının “vatandaşlık için rapor” demesi de her raporu bu amaca uygun hale getirmez; rapor, işlem ve güncel vatandaşlık süreci gerçekten uyuşmalıdır.
Satıcıya yöneltilecek sorular
Rapor sonrası esaslı tadilat veya kullanım değişikliği olup olmadığını, bağımsız bölüm ya da proje numarasının değişip değişmediğini, kiracının değerleme incelemesine erişimi etkileyip etkilemediğini, eksperin fiilen daireye girip girmediğini, pazarlanan eklentilerin raporda bulunup bulunmadığını ve daha yeni rapor olup olmadığını sorun. Bu cevaplar değer yaratmaz; yeniden inceleme gereken alanı gösterir.
Alıcıyla teyit edilmesi gerekenler
Raporun hangi amaçla kullanılacağını yazın: fiyat kararı, yabancı alıcının tapu işlemi, finansman veya vatandaşlık dosyası. Değerleme raporunun ipotek ve hacizleri temizlemediğini, yapısal güvenliği garanti etmediğini ve sözleşme incelemesinin yerine geçmediğini açıklayın. Hukuki eşik değere dayanılıyorsa güncel kural ve raporun resmî amacı doğrulanmalıdır.
Teyidi ayrı bir kayıt olarak tutun
Tarih, sorular, cevaplar ve sonradan sağlanan belgeleri içeren kısa teyit notu hazırlayın. Orijinal raporu değiştirmeyin ve değerleme uzmanının söylemediği bir cümleyi onun görüşüymüş gibi rapora eklemeyin. Rapor aynen saklanır; taraf teyitleri ayrı fakat bağlantılı kayıttır. Beyan raporla çelişirse işlem lehine olanı seçmek yerine istisna açılır.
Durdurma işaretleri
Rapor başka bir birime aitse, referans ilgili sistemle doğrulanamıyorsa, daha yeni rapor olduğu söylenip sunulmuyorsa, taşınmazın önemli özellikleri değişmişse veya rapor amacı kullanımla uyuşmuyorsa rapora güven durdurulmalıdır. Resmî doğrulama imkânı varken mesajlaşma uygulamasından gelen PDF tek başına en güçlü kanıt sayılmamalıdır.
Kalite sonucu
Başarılı teyit, tarafların hangi raporu incelediğinin, doğru taşınmazın, ticari fiyat değişikliklerinin ve sonradan gelen iddiaların açıkça kayda geçmesi demektir. Raporun nihai olarak kabul edilip edilmeyeceğini ise güncel resmî şartlar ve gerektiğinde mesleki inceleme belirler; tarafların güveni belirlemez.